Siêu tân tinh SuperNova 2023 ixf

Siêu tân tinh SuperNova 2023 ixf vừa được một nhà thiên văn nghiệp dư người Nhật – Koichi Itagaki, phát hiện và công bố vào ngày 19/5/2023.

Ở cách xa chúng ta hơn 21 triệu năm ánh sáng, những gì chúng ta thấy chỉ là hình ảnh quá khứ của một ngôi sao lớn hơn Mặt Trời khoảng 8 lần, khi cạn kiệt nhiên liệu đã “sụp đổ” do chính trọng lực của mình.

Với những ngôi sao có khối lượng lớn hơn 8 lần khối lượng Mặt Trời, trọng lực trên các ngôi sao này đủ lớn để hợp hạch các nguyên tố có khối lượng nguyên tử lớn hơn hydrogen và helium, tăng dần cho đến khi tạo ra lõi sắt và niken. Phản ứng hợp hạch của sắt hoặc niken không tạo ra năng lượng, khiến phần sắt, niken không phản ứng và “chìm” vào trong lõi ngôi sao do tác dụng của trọng lực. Nên các ngôi sao khổng lồ đều có 1 lõi Niken-Sắt liên tục lớn dần khi ngôi sao này trải qua vòng đời của mình.

Khi khối lượng của phần lõi vượt quá giới hạn, lực hấp dẫn trong phần lõi trở nên siêu lớn, đủ làm toàn bộ ngôi sao sẽ “sụp đổ”, khi đó toàn bộ phần vật chất sẽ lao vào lõi với tốc độ cận ánh sáng nhưng lại bị đẩy bật ra và hình thành vụ nổ siêu tân tinh. Tất cả quá trình này chỉ diễn ra trong vài giây. Một vụ nổ siêu tân tinh thường là 1 sự kiện rất khủng khiếp, nó tỏa sáng gấp hàng tỷ lần so với Mặt Trời và tồn tại trong vài ngày hoặc vài tháng rồi tối dần đi. Lượng vật chất nặng hơn Sắt được tổng hợp từ 1 vụ nổ siêu tân tinh sẽ lan tỏa trong vũ trụ để 1 ngày nào đó lẫn vào các đám mây tạo sao và hình thành các hệ Mặt Trời như của chúng ta. 

Hình ảnh thu được từ kính thiên văn CDK600 của Đài thiên văn Quy Nhơn tối ngày 20/5/2023, Supernova SN 2023 ixf có màu xanh biếc, nằm trong 1 cách tay xoắn ốc của Thiên hà Chong chóng Pinwheel Galaxy (Messier 101).